حسن افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان ریاست جمهوری در یادداشتی که در روزنامه ایران منتشر شده است از لزوم حکمرانی هوشمند در سیاست گذاری علم و فناوری کشور نوشته است.

به گزارش همشهری آنلاین، در این یادداشت آمده است:

تجربه پرفرازونشیب دهه گذشته به روشنی نشان داده است که مسیر توسعه پایدار هرگز از گذرگاه خام‌فروشی، اقتصاد رانتی یا تصمیم‌های سلیقه‌ای عبور نمی‌کند، بلکه تنها در سرمایه‌های انسانی نخبگان، نوآوری مسأله‌محور و فناوری جهت‌دار ریشه دارد. سؤال این نیست که آیا علم و فناوری مهم است یا نه؛ سؤال این است که چگونه باید آن را هدایت کرد تا به موتور حل مسائل ملی تبدیل شود.

در جهان سه الگوی اصلی برای سیاست‌گذاری علم و فناوری وجود دارد؛ اول، الگوی «اکوسیستم آزاد» که در آن بازار و تقاضا مسیر رشد استارتاپ‌ها را تعیین می‌کنند و دولت صرفاً نقش حمایت‌گر زیرساخت‌ها را ایفا می‌کند. دوم، الگوی «حکمرانی بالا به پایین متمرکز» که در آن دولت به طور فعالانه تعیین می‌کند.

استارتاپ‌ها در چه حوزه‌هایی شکل بگیرند و فناوری در چه مسیرهایی توسعه یابد. سوم، الگوی ترکیبی که موفق‌ترین کشورهای جهان – از چین و کره جنوبی تا آلمان- از آن پیروی می‌کنند؛ الگویی که با ظرافت میان آزادی نوآوری و هدایت هوشمندانه برای حل مسائل راهبردی و خلق فناوری‌های اقتدارآفرین توازن برقرار می‌کند.

تجربه عینی سال‌های گذشته در ایران یک واقعیت غیرقابل انکار را آشکار ساخته است: نه اقتصاد دانش‌بنیان کاملاً دولتی و متمرکز می‌تواند موتور پایدار نوآوری باشد، نه رهاسازی کامل و بدون جهت‌گیری ملی قادر است مسائل راهبردی کشور را حل کند و رشد در حوزه‌های نوظهور را شتاب ببخشد.

ما یک دهه گذشته شاهد رشد جوانه‌های زیست‌بوم نوآوری بودیم. استارتاپ‌ها متولد شدند، شرکت‌های دانش‌بنیان شکل گرفتند و پارک‌های علم و فناوری سربرآوردند. اما این رشد پراکنده بود و از بسیاری جهات فاقد عمق اثرگذاری. این یعنی ظرفیت عظیمی که ایجاد شده است باید از مرحله رشد اولیه و پراکنده عبور کند و وارد مرحله نوین «اثرگذاری ملی» شود. دقیقاً به همین دلیل است که معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری در دولت چهاردهم، با شجاعت و درک عمیق از شرایط کشور، الگویی ترکیبی و بومی‌شده را برای این حوزه در پیش گرفته است. الگویی که در آن دولت نه تصدی‌گر مستقیم فناوری است نه ناظر بی‌تفاوت، بلکه «تسهیل‌گر و راهبر» است.

در لایه پایین این الگو، آزادی نوآوری، رقابت، خلاقیت و کارآفرینی برای رشد آزاد استارتاپ‌ها و زیست‌بوم نوآوری به طور کامل حفظ می‌شود. دولت با حمایت از زیرساخت‌های فناوری و مالی، کاهش بوروکراسی‌های دست و پاگیر و تأمین مالی هوشمند، پشتیبان هر مسیری است که خود نوآوری طی می‌کند. تولید نوآوری، خلق محصول، توسعه فناوری و رقابت در بازار، کار بخش خصوصی، دانشگاه‌ها و نخبگان است.

اما در لایه بالا، برای بلوغ زیست‌بوم دانش‌بنیان و هدایت آن به سمت حل مسائل کلان کشور، دولت نقش «هدایتگر راهبردی» را ایفا می‌کند. به این معنا که اولاً، حوزه‌های فناوری که به بلوغ نسبی رسیده‌اند، برای حل چالش‌های راهبردی کشور – مانند انرژی، آب، غذا و سلامت – با حمایت هدفمند و جهت‌دار هدایت می‌شوند. ثانیاً، در فناوری‌های نوظهور و اقتدارآفرین – از هوش مصنوعی و کوانتوم گرفته تا مواد پیشرفته، زیست‌فناوری، صنایع پیشرفته و اقتصاد دیجیتال – دولت با ایجاد شرایط ویژه، تأمین مالی خطرپذیر، تنظیم‌گری هوشمند و سفارش‌گذاری ملی، دانشگاه‌ها و شرکت‌های مستعد را به این عرصه‌ها سوق می‌دهد و تشویق می‌کند.

بیشتر بخوانید:

• این حسگر کوچک جان مسافران هواپیما را نجات می‌دهد

در این نگاه، حکمرانی علم و فناوری به یک بازی برد-برد تبدیل می‌شود. نخبگان میدان‌دار هستند، بخش خصوصی رقابت می‌کند، دولت جهت می‌دهد و در نهایت کشور از ثمره نوآوری بهره‌مند می‌شود. اما این الگو بدون بازتعریف مفهوم «نخبه» امکان‌پذیر نیست. در نگاه جدید، نخبه صرفاً کسی نیست که رتبه علمی بالا دارد یا بیشترین مقاله را در مجلات بین‌المللی چاپ کرده است. نخبه کسی است که بتواند برای یک مسأله واقعی و عینی کشور – از ناترازی برق گرفته تا شورشدن آب‌های زیرزمینی – راه‌حلی عملی، مقیاس‌پذیر و اقتصادی ارائه دهد و در فرآیند توسعه ملی اثرگذاری واقعی داشته باشد.

حفظ نخبگان نیز هرگز فقط با افزایش بودجه‌های حمایتی و وام‌های قرض‌الحسنه محقق نمی‌شود. نخبه وقتی در کشور می‌ماند که احساس کند عضوی از تیم مدیریت آینده ایران است، نه یک نیروی اجرایی ساده. نخبه وقتی در کشور می‌ماند که ببیند ایده‌اش سریعاً به یک پروژه ملی تبدیل می‌شود و بازخورد واقعی دریافت می‌کند. مشارکت نخبگان در تصمیم‌سازی، اعتماد به جوانان، سپردن مسئولیت‌های واقعی به آنان و ایجاد میدان بدون حاشیه ارکان اصلی حکمرانی دانش‌بنیان است.

چشم‌انداز نهایی این مسیر، چیزی جز تبدیل ایران به قدرتی مقتدر و پیشرو در اقتصاد دانش‌بنیان و فناوری‌های راهبردی در منطقه نیست. ایرانِ مورد نظر ما کشوری است که قدرت اقتصادی، صنعتی و امنیتی خود را نه بر پایه خام‌فروشی و درآمدهای نفتی ناپایدار، بلکه بر پایه دانش، نوآوری، سرمایه انسانی و فناوری‌های بومی بنا کرده است. اما رسیدن به این چشم‌انداز، افسون و شعار نمی‌خواهد؛ اراده، ثبات و هم‌افزایی می‌خواهد.

کد خبر 1037486

• هشدار امنیتی فوری به کاربران موبایل و بانک‌ها؛ هوش مصنوعی‌ رمزهای عبور را هک می‌کنند + راهکار

• این حسگر کوچک جان مسافران هواپیما را نجات می‌دهد

• تأثیرات شگفت‌انگیز فوتو داینامیک در عفونت‌های مقاوم پوست و ناخن

• با این تکنولوژی چشم‌های‌تان را مجهز به تلسکوپ کنید | رونمایی از لنز هوشمند با قدرت زوم باورنکردنی!

• اپل «حافظه» سیری را پاک می‌کند | حذف خودکار گفت‌وگوها در چت‌بات جدید اپل

• آغاز حکمرانی هوشمند در علم و فناوری

• سی‌ان‌ان: با این کار دیگر کسی جرات حمله به ایران را نخواهد داشت

• چرا پسرتان که ۳۵ سالگی را رد کرده هنوز راضی به ازدواج نیست؟ ؛ انتخاب شخصی یا ترس پنهان ! | تمام کاری که از دست والدین برمی‌آید

• مهمات آکبند آمریکایی گیر سپاه افتاد + تصاویر | ضربه به گروهک‌های تروریستی ضدانقلاب در شمال عراق

• ناوگان آمریکا در نزدیکی ایران+ تصاویر | آبراهام لینکلن ۲۴۵ کیلومتر دورتر از سواحل!

• اظهارات تازه درباره مجروحیت رهبر انقلاب | حدود ساعت ۱۲ بود که آقا را به بیمارستان سینا آوردند | وزیر بهداشت خودش را با موتور به بیمارستان رساند

• اطلاعات فوق حساس در اختیار مأموران اطلاعاتی ایران! |‌ببینید

• اگر بی‌حوصله‌ای فقط یک خط از این مطلب رو بخون!

• اطلاعات فوق حساس در اختیار مأموران اطلاعاتی ایران! |‌ببینید

• سی‌ان‌ان: با این کار دیگر کسی جرات حمله به ایران را نخواهد داشت

• مهمات آکبند آمریکایی گیر سپاه افتاد + تصاویر | ضربه به گروهک‌های تروریستی ضدانقلاب در شمال عراق

• فکر نمی‌کردم قدرت موشکی ایران این‌قدر زیاد باشد

• ناوگان آمریکا در نزدیکی ایران+ تصاویر | آبراهام لینکلن ۲۴۵ کیلومتر دورتر از سواحل!

• نحوه فرار عجیب ۳ بازیکن پرسپولیس از هتل برای رفتن به کنسرت خواننده لس‌آنجلسی +‌ویدئو

• این مورچه یک کالای قاچاق با قیمت نجومی است!

• جزئیات حمله موشکی ایران به ناوچه آمریکایی + ویدئو | محسن رضایی: آمریکا صدایش را درنمی‌آورد

• واکنش خشم‌آلود کاربران اسرائیلی به ستاره جوان+ عکس

• ایران از سورپرایزهای نظامی در صورت جنگ خبر داد | واکنش ایران به پیشنهاد امنیتی عربستان | مذاکره با آمریکا ادامه دارد؟ | هشدار به کویت

• افشین: آسیب به زیرساخت‌های علمی، جنایت جنگی است

• آغاز رسمی آموزش فناورانه در ایران

• همه چیز درباره دستیاران نامرئی دولت

• معرفی بسته‌های حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان

• ۶۳کشور مقصد محصولات نانویی ایران| کوتاه از دنیای فناوری