مشهد تنها شهر خاطرات رهبر شهید نیست؛ برخی از مسجدهای آن هنوز روایتگر روزهایی هستند که مبارزه با رژیم پهلوی نه از میدان‌های نبرد، بلکه از پای تخته‌های درس آغاز می‌شد.

به گزارش خبرنگار مهر، مشهد، شهری است که در هر گوشه آن می‌توان ردپایی از روزهای مبارزه علیه رژیم پهلوی را یافت. از میدان شهدا و چهارراه نادری گرفته تا کوچه‌های اطراف حرم مطهر رضوی، هر کدام بخشی از خاطرات مردی را در خود جای داده‌اند که سال‌ها بعد به یکی از اثرگذارترین چهره‌های انقلاب اسلامی تبدیل شد. در میان همه این مکان‌ها اما نام مسجد کرامت جایگاه دیگری دارد؛ مسجدی که اگرچه تنها چند ماه میزبان رهبر شهید بود، اما همان حضور کوتاه، آن را به یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های فکری و فرهنگی مبارزان مشهد تبدیل کرد.

کمتر از شش ماه حضور در مسجد کرامت کافی بود تا نام این مسجد با جلسات تفسیر قرآن، اقامه نماز، گفت‌وگوهای جوانان و شکل‌گیری هسته‌های مبارزاتی گره بخورد. بسیاری از کسانی که آن روزها در این مسجد حضور داشتند، بعدها روایت کردند که فضای مسجد کرامت تنها یک فضای مذهبی نبود؛ آنجا مدرسه‌ای برای اندیشیدن، پرسیدن و شناختن حقیقت بود؛ مدرسه‌ای که کلاس‌هایش با نماز آغاز می‌شد و با مسئولیت اجتماعی و مبارزه با ظلم ادامه پیدا می‌کرد.

تخته‌ای که هنوز روایت می‌کند

در آن زمان وقتی فرد غریبه‌ای وارد شبستان مسجد کرامت می‌شد، کنار محراب، تخته‌ای ساده توجهش را جلب می‌کرد؛ تخته‌ای که شاید در نگاه نخست تفاوتی با دیگر تخته‌های آموزشی نداشته باشد. اما همین وسیله ساده، یکی از ماندگارترین یادگارهای است که مبارزه نه با اسلحه، بلکه با کلمه آغاز می‌شد.

کنار تخته، کاغذ و قلم‌هایی قرار داشت که برای بسیاری از افراد و بازدیدکنندگان پرسشی مشترک ایجاد می‌کرد؛ چرا تخته‌ای در کنار محراب مسجد قرار گرفته است؟ پاسخ این پرسش، روایت شیوه‌ای متفاوت از مبارزه است؛ شیوه‌ای که رهبر شهید آن را برگزیده بود.

او هنگام سخن گفتن، مفاهیم دینی را روی تخته می‌نوشت، آیات قرآن را شرح می‌داد و احادیث را برای حاضران تفسیر می‌کرد. ظاهر جلسات، چیزی جز آموزش دین نبود؛ اما در دل همان واژه‌ها، پیام‌هایی نهفته بود که مخاطبانش به‌خوبی آن را درک می‌کردند؛ پیام‌هایی درباره عدالت، مسئولیت، ایستادگی در برابر ظلم و ضرورت بیداری جامعه.

وقتی ساواک پاسخ سؤالش را پیدا نمی‌کرد

همین شیوه، مأموران سازمان اطلاعات و امنیت رژیم پهلوی را نیز سردرگم کرده بود. آنان بارها در جلسات مسجد کرامت حضور پیدا می‌کردند تا مدرکی برای برخورد با سخنران جلسات بیابند، اما آنچه می‌دیدند، مردی بود که تنها آیات قرآن را تفسیر می‌کرد، احادیث را توضیح می‌داد و درباره اخلاق و معارف اسلامی سخن می‌گفت.

این پرسش همواره برای مأموران وجود داشت که چگونه چنین جلساتی، این تعداد از جوانان را جذب می‌کند و چرا بسیاری از حاضران، پس از پایان کلاس‌ها با انگیزه‌ای متفاوت مسجد را ترک می‌کنند.

پاسخ، در شیوه بیان او نهفته بود. او مفاهیم قرآنی را به مسائل روز جامعه پیوند می‌زد؛ از آزادی، عدالت، مسئولیت انسان در برابر جامعه و مقابله با ظلم سخن می‌گفت، بی‌آنکه سخنانش به‌راحتی دستاویزی برای برخورد مأموران باشد. مخاطبان، پیام اصلی را درمی‌یافتند و همین آگاهی، آرام‌آرام مسیر بسیاری از آنان را تغییر می‌داد.

آرامشی که به مسجد جان می‌بخشید

آنهایی که نماز را به امامت رهبر شهید در مسجد کرامت خوانده‌اند، بیش از هر چیز از آرامش او سخن گفته‌اند. آرامشی که تنها در لحن سخنرانی خلاصه نمی‌شد؛ از نحوه ایستادن برای نماز گرفته تا خواندن ذکرها و تعقیبات، همه‌چیز با طمأنینه و وقار همراه بود.

این آرامش به حاضران نیز منتقل می‌شد. مسجد، با وجود آنکه همواره زیر نگاه مأموران ساواک قرار داشت، فضای اضطراب نداشت. گویی امام جماعت مسجد با رفتار خود به اطرافیان اطمینان می‌داد که راهی که برگزیده‌اند، راهی درست است و ترس نباید آنان را از ادامه مسیر بازدارد.

او می‌دانست که در میان صفوف نماز، افرادی حضور دارند که مأمور گزارش‌نویسی هستند. می‌دانست که رفت‌وآمدها زیر نظر است و هر جمله‌ای می‌تواند در گزارش‌های ساواک ثبت شود، اما هیچ‌کدام از این مسائل باعث نشد مسجد کرامت از مسیر اصلی خود فاصله بگیرد.

مسجد؛ سنگری برای آگاهی

رهبر شهید باور داشت که مبارزه، پیش از آنکه در خیابان شکل بگیرد، باید در ذهن انسان آغاز شود. به همین دلیل، بیشترین تلاش خود را صرف تبیین معارف دینی و زدودن تحریف‌هایی می‌کرد که به اعتقاد او، چهره واقعی اسلام را پنهان کرده بود.

او معتقد بود اگر مردم حقیقت دین را بشناسند، دیگر پذیرای ظلم نخواهند بود. از نگاه او، جامعه‌ای که آگاه شود، خود راه تغییر را پیدا می‌کند و نیازی به تحمیل ندارد. به همین دلیل، مسجد کرامت تنها محل عبادت نبود؛ به مدرسه‌ای برای تربیت انسان‌های مسئول تبدیل شده بود.

بسیاری از جوانانی که آن روزها پای درس او می‌نشستند، بعدها در جریان مبارزات انقلاب نقش‌آفرین شدند. آنان آموخته بودند که مبارزه تنها در شعار خلاصه نمی‌شود، بلکه از شناخت، ایمان و مسئولیت آغاز می‌شود.

میراثی که هنوز باقی است

سال‌ها از آن روزها گذشته است. نسل‌ها تغییر کرده‌اند و مشهد چهره‌ای متفاوت به خود گرفته، اما مسجد کرامت هنوز بخشی از آن خاطرات را در خود حفظ کرده است. تخته کنار محراب، تنها یک وسیله قدیمی نیست؛ نشانی از روزگاری است که کلمه، اثرگذارترین سلاح بود و یک کلاس درس می‌توانست بیش از هر تجمعی، پایه‌های حکومت پهلوی را نگران کند.

شاید راز ماندگاری مسجد کرامت نیز در همین باشد؛ اینکه روایت آن، تنها روایت یک مسجد نیست، بلکه روایت مردی است که باور داشت تغییر جامعه از آگاهی مردم آغاز می‌شود. او با همین باور، از مسجد سنگری ساخت که سلاح اصلی آن نه گلوله، بلکه اندیشه، ایمان و کلمه بود؛ سلاحی که اثرش سال‌ها بعد نیز در حافظه تاریخی مشهد و ایران باقی ماند.

منبع: شماره پنج مجله دوماهنامه کلمه

کد مطلب 6879493 زهرا اسكندری

• انگشتری که مرا به آسمان‌ها می‌برد؛ روایت شاعر از رهبر شهید

• برگزاری پویش ملی «باید برخاست» در آستانه اشرفیه

• روایت آخرین دیدار با رهبر شهید؛ از شیرینی یک دیدار تا تلخی یک فقدان

• میزبانی جهادی یزدی‌ها از ۶ هزار زائر در مشهد در آستانه تشییع رهبر شهید

• روایت خبرنگاران همدانی از داغ آقای شهید ایران

• حضور پرشور عزاداران رهبرشهید از اقصی نقاط کشور در خیابان امام رضا مشهد

• روایت یک روز خدمت؛ از صبح تا عصر در کنار زائران رهبر شهید

• تا آخرین قطره خون پای آرمان‌های انقلاب ایستاده‌ایم

• مشهد؛ در آستانه بدرقه ای تاریخی

• خیابان‌های مشهد مملو از زائران رهبر شهید

• اعلام رسمی برنامه تشییع و تدفین رهبر شهید انقلاب در مشهد

• مراسم بزرگداشت رهبر شهید در کنار ورزشکاران و جوانان

• موج صد و سی خونخواهی در آزادشهر با تداوم حضور مردم رقم خورد

• روایت سفری برای ادای دین آقای شهید؛ از قاب تلویزیون تا جاده‌های مشهد

• بغض‌های فروخورده در قاب تصویر؛ روایت اهالی رسانه از سوگ رهبر شهید

• بدرقه‌ای حسینی؛ حرم رضوی در سوگ رهبر شهید

• فریاد قیام مردم همدان همزمان با آیین تدفین رهبر شهید انقلاب

• پدر شهید زرین: خون‌خواهی امام شهید وظیفه شرعی و انقلابی است

• خروش مردم همدان همزمان با مراسم تشییع و تدفین رهبر شهید

• عزاداری مردم ضیاءآباد در رثای امام شهید

• خلق محصولات هویت‌آفرین، بخشی از مسیر معرفی رهبر شهید به جهانیان است

• آغاز به‌ کار موکب «باید برخاست» نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور

• نماز لیلة‌الدفن رهبر شهید انقلاب در همدان اقامه می‌شود

• اعلام جزئیات جدید تشییع قائد شهید امت در مشهد

• فعالیت ۲۹۱ گشت فوریت های اجتماعی در تهران

• دانسفهان در سوگ رهبر انقلاب

• نشر سرو، میزبان زائران مراسم تشییع پیکر مطهر رهبر شهید انقلاب

• جایی که نقد هم بوی مهربانی می‌داد

• اولین ولی‌فقیه شهید دوران غیبت، بدرقه‌ای تاریخی خواهد داشت

• مراسم تشییع رهبر شهید؛ از آیین سوگ تا امکان بازتعریف چهره ایران

• روایت حضور و فقدان رهبر شهید با هنر دایوراما

• اهالی قلم با حضور در تشییع، به حامی دیرینه کتاب ادای احترام می‌کنند

• ساختار توزیع دارو باید ارتقا یابد

• پیروزی دختران والیبال نشسته در گام نخست

• مسجد رهبر شهید، سنگری که کلاس‌هایش کابوس ساواک بود

• امام جمعه خمام: حضور حماسی مردم در تشییع رهبر شهید نظام را بیمه کرد

• «کاغذ شطرنجی» افخمی پاییز کلید می‌خورد؛ نقش اصلی برای ارسطو خوش‌رزم

• مشترکان پرمصرف برق در ایلام با خاموشی نیم‌ساعته مواجه می‌شوند

• پیش‌بینی برداشت ۸ هزار تن انگور در شهرستان ایوان

• اجرای ۱۵ طرح آبخیزداری در شهرستان آبدانان

• نجات جان زائر ۴۵ساله در آیین تشییع رهبر با اقدام به‌موقع اورژانس تبریز

• عملیات فوری راه‌آهن شمالشرق(۱) برای انتقال ایمن مسافران مشهد مقدس

• ادعای مقام آمریکایی: حملات امشب به ایران کار ما نیست

• وقوع تیراندازی در منطقۀ بلوار سرافرازان مشهد

• تشییع پیکر رهبر شهید به پایان رسید؛ خاکسپاری در لحظاتی دیگر

• شنیده شدن صدای ۲ انفجار در بوشهر و چغادک

• شنیده‌شدن سه انفجار در کنارک

• علت عدم حضور آیت الله نوری همدانی برای اقامه نماز امام شهید

• بازی استقلال با افکار عمومی به خاطر پرسپولیس/ هیچ قراردادی ثبت نمی‌شود

• پیکر رهبر شهید انقلاب در حرم مطهر رضوی به خاک سپرده شد

• تصمیم پرسپولیس ۳۰۰ میلیارد هزینه دارد/ مخالفت چند بازیکن با جدایی

• اقامه نماز بر پیکر مطهر قائد شهید امت توسط فرزند ارشد رهبر شهید انقلاب

• 

  روزنامه‌های ورزشی پنج‌شنبه ۱۸ تیر ۱۴۰۵

• 

  روزنامه‌های صبح پنج‌شنبه ۱۸ تیر ۱۴۰۵

• فروش مواد شیمیایی
• قیمت ایمپلنت
• قیمت طلا آنلاین
• قطعات لباسشویی
• آموزشگاه تیزهوشان
• خرید ادکلن
• تور کربلا ایلیا گشت
• رنگ پلی اورتان
• استند تسلیت
• بلیط هواپیما
• پرشین هتل
• نمایندگی بوش در تهران
• بهترین جراح بینی
• آموزشگاه زبان ملل
• قیمت و خرید سمعک نامرئی
• مهرینو
• تهران تایمز
• روزنامه آگاه