قنات‌های یزد؛ الگوی تاریخی سازگاری با خشکسالی و حکمرانی هوشمند آب
یزد- رئیس مرکز بین‌المللی قنات و سازه‌های تاریخی آبی گفت: قنات‌های یزد نماد حکمرانی دقیق آب، عدالت در توزیع منابع و سازگاری هوشمندانه با تغییرات اقلیمی هستند.
به گزارش خبرگزاری مهر، محمدمهدی جوادیان‌زاده در نشست تخصصی بررسی ابعاد تاریخی و فرهنگی قنات دولت‌آباد یزد، قنات را نمادی از حکمرانی هوشمندانه آب و الگویی موفق برای سازگاری با تغییرات اقلیمی دانست و گفت: قنات تنها یک سازه فیزیکی برای انتقال آب نیست، بلکه بنیان‌گذار یک نظام اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی در مناطق خشک و کم‌آب بوده است.
وی با اشاره به اینکه قنات دولت‌آباد دارای دو وجه «سازه فیزیکی» و «فرآیند حیات‌بخشی» است، افزود: در سرزمینی همچون یزد که همواره با محدودیت منابع آبی مواجه بوده، قنات توانسته با بهره‌گیری از دانش بومی، زمینه شکل‌گیری کشاورزی، تجارت، صنعت، خدمات و زیست پایدار را فراهم کند.
جوادیان‌زاده با تأکید بر اینکه قنات تنها یک سازه انتقال آب نیست، ادامه داد: آنچه امروز در نگاه یونسکو و مطالعات میراث فرهنگی اهمیت دارد، تنها ساختار مهندسی قنات نیست، بلکه نظامات اجتماعی، فرهنگ مشارکت، شیوه‌های توزیع عادلانه آب و انسجام اجتماعی شکل‌گرفته پیرامون قنات‌هاست؛ موضوعی که بخش مهمی از آن متأسفانه در گذر زمان مستندسازی نشده است.
رئیس مرکز بین‌المللی قنات و سازه‌های تاریخی آبی با تأکید بر اینکه بحران امروز آب بیش از آنکه ناشی از کمبود منابع باشد، حاصل ضعف در حکمرانی و مدیریت منابع آبی است، تصریح کرد: در گذشته با وجود امکانات محدود، نظام بهره‌برداری از آب بسیار دقیق‌تر و عادلانه‌تر از امروز عمل می‌کرد و همین موضوع موجب پایداری حیات در مناطق کویری می‌شد.
وی افزود: در نظام سنتی قنات، آب بر مبنای زمان توزیع می‌شد تا عدالت میان بهره‌برداران برقرار باشد و حقوق پایین‌دست و بالادست حفظ شود؛ الگویی که نشان‌دهنده عمق حکمرانی اجتماعی آب در ایران تاریخی است.
جوادیان‌زاده با اشاره به مسئله تغییر اقلیم و ضرورت سازگاری با شرایط جدید اظهار کرد: امروز جهان بر دو محور کاهش اثرات تغییر اقلیم و سازگاری با آن تمرکز کرده، در حالی که نیاکان ما قرن‌ها پیش این سازگاری را در قالب قنات و سبک زندگی متناسب با اقلیم خشک تجربه کرده بودند.
وی خاطرنشان کرد: مردم یزد از گذشته می‌دانستند که منابع آب همواره ثابت نیست، بنابراین ساختار اقتصادی و معیشتی خود را متناسب با شرایط کم‌آبی طراحی کرده بودند و در سالهای خشکسالی، با تکیه بر صنایع کم‌آب‌خواه همچون پرورش کرم ابریشم، تولید منسوجات و مشاغل جانبی، فشار ناشی از کاهش منابع آبی را مدیریت می‌کردند.
رئیس مرکز بین‌المللی قنات و سازه‌های تاریخی آبی ادامه داد: وجود شاخه‌های متعدد قنات و توسعه آن‌ها در دوره‌های مختلف تاریخی، نشان می‌دهد که مسئله خشکسالی همواره وجود داشته اما جامعه گذشته با سازگاری و مدیریت صحیح، توان عبور از بحران را داشته است.
وی با انتقاد از فاصله امروز جامعه با مفهوم سازگاری با کم‌آبی تصریح کرد: متأسفانه امروز بسیاری از فعالیت‌های کشاورزی و مصرف آب، تناسبی با واقعیت اقلیمی ندارند و قوانین نیز در برخی موارد به جای تقویت سازگاری، زمینه تداوم برداشت‌های ناپایدار را فراهم کرده‌اند.
جوادیان‌زاده همچنین به اثرات مخرب برخی فعالیت‌های عمرانی و برداشت‌های بی‌رویه بر زیست‌بوم قنات‌ها اشاره کرد و گفت: قنات‌ها فراتر از یک مسیر انتقال آب، یک زیست‌بوم و میکرو اقلیم ارزشمند ایجاد کرده‌اند که باید در حفظ و معرفی آن‌ها حساسیت بیشتری وجود داشته باشد.
وی ثبت جهانی قنات‌های یزد را فرصتی ارزشمند برای معرفی این میراث تاریخی دانست و افزود: قنات‌ها می‌توانند علاوه بر نقش فرهنگی و تاریخی، به عنوان ظرفیتی مهم در حوزه گردشگری و انتقال درس‌آموخته‌های حکمرانی آب به نسل امروز و آینده مورد توجه قرار گیرند.
جوادیان‌زاده در پایان از ایجاد کیوسک اطلاع‌رسانی مرتبط با سازه‌های تاریخی آبی در یزد خبر داد و اظهار امیدواری کرد که این اقدامات بتواند به معرفی بهتر میراث ارزشمند آبی استان و افزایش آگاهی عمومی در این حوزه کمک کند.
کد مطلب 6844361
-
استان یزد ۷۳ درصد با سند کم‌آبی سازگار شد
-
درس‌هایی برای نجات سرزمین مادری
-
ضرورت مدیریت پایدار منابع آب برای آینده کشور
-
نماینده رهبر: سیستان وبلوچستان استان رشادت‌های بزرگ باروایت های کم است
-
رونمایی از کتاب «قرص تلخ» در حرم امام رضا(ع)
-
دمای هوای کرمانشاه تا پایان هفته افزایش می‌یابد
-
مادر شهیدان ماهان و ماهور علیزاده: صبر را پس از این داغ معنا کردم
-
انفجار کنترل‌شده مهمات دشمن در شهرستان بندرلنگه انجام خواهد شد
-
هنوز عده زیادی در سطح کشور به آموزش تخصصی تلاوت قرآن دسترسی ندارند
-
جاده چالوس از ساعت ۱۱ یکطرفه می‌شود
-
فلاح: هیچ‌گونه کمبودی در زمینه داروهای بیماران صعب‌العلاج وجود ندارد
-
نصب موقعیت یاب در ناوگان مسافربری بوشهر الزامی شد
-
اجرای فاز جدید ردیابی کالاهای سلامت‌محور
-
هشدار تأمین اجتماعی نسبت به انتشار یک آگهی
-
افشای راز بزرگ در رژه ارمنستان؛ نگهبانی «مجید» از آسمان تهران تا قفقاز
-
دیدار کم سابقه ژنرال آمریکایی با فرماندهان نظامی کوبا
-
محاصره ایران به صورت تدریجی برداشته می شود
-
فشارخون بالا چه بلایی سر ما می آورد
-
نهادهای بین‌المللی خواستار بازگشت تنگه هرمز به «وضعیت عادی» شدند
-
پایان ۹ ساعته مذاکرات نظامی لبنان، آمریکا و اسرائیل
-
شلیک ۳ فروند موشک به مواضع ارتش رژیم اسرائیل در جنوب لبنان
-
خرید ارزشمند بارسلونا از نیوکاسل آمد
-
حمله آمریکا به یک قایق در اقیانوس آرام؛ ۳ نفر کشته شدند
-
روزنامه‌های ورزشی شنبه نهم خرداد ۱۴۰۵
-
روزنامه‌های اقتصادی شنبه نهم خرداد ۱۴۰۵
-
روزنامه‌های صبح شنبه نهم خرداد ۱۴۰۵
- پرشین هتل
- قطعات لباسشویی
- نمایندگی بوش در تهران
- بهترین جراح بینی
- آموزشگاه زبان ملل
- قیمت و خرید سمعک نامرئی
- مهرینو
- تهران تایمز
- روزنامه آگاه