به تازگی خبری در دنیای علم پیچیده که نه تنها جامعه علمی، بلکه افکار عمومی را به دو دسته موافق و مخالف تقسیم کرد. پژوهشگران دانشگاه کلمبیا با استفاده از فناوری نسل جدید ویرایش پایه، DNA جنین‌های انسان را با دقتی بی‌سابقه تغییر دادند.البته این کارمی‌تواند نویدبخش پایان بیماری‌های ارثی نیز باشد.

همشهری آنلاین -یکتا فراهانی: پس از تولد نخستین نوزادان ویرایش‌شده ژنتیکی، دانشمندان آمریکایی بار دیگر سراغ جنین‌های انسان رفتند. اما این بار با ابزاری دقیق‌تر که مانند یک «مدادپاک‌کن» عمل می‌کند و تنها یک حرف از DNA را عوض می‌سازد. این پیشرفت که در مجله معتبر Nature منتشر شده، بحث‌های داغی را درباره آینده بشریت برانگیخته است.

فعال‌سازی هموگلوبین جنینی گروهی از دانشمندان بین‌المللی به رهبری «دیتر اگلی» از دانشگاه کلمبیا، با استفاده از فناوری «ویرایش پایه» (Base Editing) موفق شدند DNA جنین‌های انسان را با دقتی بی‌سابقه تغییر دهند. آنها روی دو هدف متمرکز شدند: ژن PCSK۹ که با کاهش کلسترول بد (LDL) ارتباط دارد و ژن‌های HBG۱ و HBG۲ که می‌توانند با فعال‌سازی هموگلوبین جنینی، بیماری‌های خونی مانند کم‌خونی داسی‌شکل را درمان کنند. برخلاف روش‌های قدیمی که مانند یک قیچی، هر دو رشته DNA را می‌بریدند، ویرایش پایه مانند یک مدادپاک‌کن عمل می‌کند که تنها یک «حرف» اشتباه را در توالی ژنتیکی اصلاح می‌کند. اما این موفقیت علمی، با تحسین و نگرانی‌های جدی همراه شده است.

قیچی در برابر مدادپاک‌کن!

فناوری «ویرایش پایه» که توسط پژوهشگران دانشگاه کلمبیا استفاده شده، نسل دوم ابزارهای ویرایش ژن است. تفاوت آن با CRISPR قدیمی در این است که به‌جای بریدن هر دو رشته DNA ، تنها یک رشته را نیش‌زده و یک «حرف» از چهار حرف الفبای ژنتیک را به حرف دیگر تبدیل می‌کند.

بیشتر بخوانید:

• تولید واکسنی که می‌تواند سلول‌های سرطانی را پیش از رشد نابود کند!

• پروژه مخفیانه بازسازی یک DNA که جهان را شوکه کرد | حل معمای کدهای ژنتیکی ۴ هزار ساله ماموت های پشمالو

تغییر مفهومی

سوالی که این روزها ذهن بسیاری را به خود مشغول کرده، این است: آیا این پیشرفت، نوید پایان بیماری‌های ارثی است یا دروازه‌ای به سوی بهبود نژاد و طراحی انسان؟ در سوی موافقان، برخی پزشکان این کار را گامی بزرگ به جلو می‌دانند. در سوی مخالفان اما نگرانی‌ها بسیار جدی‌تر است.

به گزارش وب‌سایت‌های Nature و Science بحث درباره ویرایش جنین، بی‌سابقه نیست. در سال ۲۰۱۸، یک دانشمند چینی، با استفاده از CRISPR قدیمی، DNA جنین‌هایی را که منجر به تولد نوزادان دوقلو شد، ویرایش کرد. این کار با محکومیت گسترده جامعه علمی روبه رو و جیانکویی به ۳ سال زندان محکوم شد.

پروفسور «رابین لاول -باج» از مؤسسه فرانسیس کریک می‌گوید استفاده از این روش برای ساخت نوزاد «بسیار زودهنگام» است. «الکسیس کومور»، از دانشگاه کالیفرنیا سن‌دیگو، این کار را دروازه‌ای برای ویرایش جنین برای ارتقای اهداف می‌داند و «کریشانو ساها» از دانشگاه ویسکانسین تأکید می‌کند که این پژوهش یک پیشرفت محسوب نمی‌شود و ایمنی کامل را ثابت نمی‌کند.

توجه به موانع جدی
پژوهش جدید دانشگاه کلمبیا، با وجود موفقیت‌های چشمگیر در ویرایش دقیق DNA جنین، هنوز فاصله زیادی تا کاربرد بالینی دارد. موزاییکیسم، اثرات خارج از هدف و سمیت mRNA، موانع جدی هستند که دانشمندان به‌صراحت بر آنها تأکید می‌کنند. بااین‌حال، این کار بحث‌های داغی را درباره آینده ژن‌درمانی و مرزهای اخلاقی آن برانگیخته است. آیا این فناوری روزی به درمان بیماری‌های صعب‌العلاج منجر خواهد شد یا دروازه‌ای به سوی «بهبود نژاد» و «بچه‌های سفارشی» خواهد گشود؟

کد خبر 1046460

• خروج فناوری محبوب از انحصار اولترا | سامسونگ «نمایشگر حریم خصوصی» را به مدل‌های بیشتری می‌آورد

• یافته جدید پژوهشگران | واکسن جدید زونا خطر زوال عقل را ۲۴ درصد کاهش می‌دهد

• نگرانی های اخلاقی از «بچه‌های سفارشی» | از ویرایش دقیق DNA جنین تا نوید پایان بیماری‌های ارثی

• ونس: پول‌های آزاد شده ایران باید صرف خرید سویا و ذرت آمریکایی شود | ایران با ورود بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی موافقت کرد

• مورینیو: بیرانوند واقعا در تراکتور است؟ | آدرسش را سریع پیدا کنید

• رامین رضاییان با کیف ۵۰۰۰۰۰۰۰۰ تومانی در لس‌آنجلس | عکس

• ایران صفر- بلژیک صفر؛ تساوی درخشان با افسوس بزرگ؛ یوزهای شجاع رقیب را تا مرز شکست پیش بردند

• احتمال افزایش ۳۰درصدی اعتبار کالابرگ برای برخی دهک‌ها؛ جزئیات طرح دولت | ۳ روش برای اعتراض به قطعی کالابرگ‌ها

• بازگشت تیم اصلی مذاکرات ایران؛ چه کسانی در سوئیس ماندند؟

• آنچه دهان ترامپ را گشاد کرد! | پاسخ غلط‌های زیادی ترامپ ترک میز مذاکره است

• مورینیو: بیرانوند واقعا در تراکتور است؟ | آدرسش را سریع پیدا کنید

• بازگشت تیم اصلی مذاکرات ایران؛ چه کسانی در سوئیس ماندند؟

• آنچه دهان ترامپ را گشاد کرد! | پاسخ غلط‌های زیادی ترامپ ترک میز مذاکره است

• رامین رضاییان با کیف ۵۰۰۰۰۰۰۰۰ تومانی در لس‌آنجلس | عکس

• ابراز احساسات شدید یک زن و واکنش بیرانوند | ویدئو

• لیندسی گراهام باز هم تکرار کرد: کمک در راه است!

• مخالفت امنیتی فیفا با درخواست مصر برای بازی با ایران

• ونس: پول‌های آزاد شده ایران باید صرف خرید سویا و ذرت آمریکایی شود | ایران با ورود بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی موافقت کرد

• تصویری از جی دی ونس در کنار پرچم ایران خبرساز شد

• سرمربی بلژیک: بیرانوند یعنی خلاصه بازی!

• مهمترین پیشرفت‌های پزشکی سال ۲۰۲۳ (۱) تایید دو روش ژن‌درمانی برای درمان یک کم‌خونی ارثی مرگبار

• جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۰ برای زنان کاشف «قیچی ژنتیکی»

• ویرایش ژن | چشم‌انداز جدید در پزشکی

• آشنایی با قیچی مولکولی «کریسپر» برای ویرایش ژن‌ها

• استفاده از قیچی ویرایش ژنی برای پاکسازی بدن از ویروس ایدز

• تایید دو روش ژن‌درمانی برای درمان دائمی کمخونی سلول داسی‌شکل