آیا می‌دانستید که تا همین ۱۰ هزار سال پیش، واژه‌ای به نام «چشم‌رنگی» عملاً وجود نداشت؟ در آن دوران، چشمان تمام ساکنان زمین قهوه‌ای بود. اما یک جهش ژنتیکی تصادفی، تاریخچه چهره انسان را تغییر داد و رنگ‌های نادری مثل سبز را پدید آورد؛ رنگی که امروزه تنها ۲% از جمعیت جهان از آن بهره‌مند هستند.

همشهری آنلاین: در ادامه، نگاهی می‌اندازیم به حقایق شگفت‌انگیزی که پشت این ویژگی ژنتیکی نادر نهفته است.
۱. توهمی به نام رنگ سبز؛ رنگدانه‌ای در کار نیست!

شاید باورکردنی نباشد، اما در چشم‌های سبز، هیچ رنگدانه سبزی وجود ندارد. برخلاف مداد رنگی‌ها، بدن ما ماده‌ای به نام «رنگ سبز» تولید نمی‌کند. این رنگ جذاب در واقع حاصل یک «شعبده‌بازی نوری» است.

ماجرا از ترکیب دو عامل ایجاد می‌شود:

• لیپوکروم: یک رنگدانه زرد کم‌رنگ که در بافت عنبیه وجود دارد.
• اثر تیندال: پدیده‌ای فیزیکی که باعث پراکندگی نور می‌شود (همان دلیلی که باعث می‌شود آسمان را آبی ببینیم).

وقتی مقدار کمی ملانین قهوه‌ای با لیپوکروم زرد ترکیب شده و نور در آن پراکنده می‌شود، چشم‌های فرد به رنگ سبز دیده می‌شوند.
۲. پیچیدگی ژنتیکی؛ فراتر از یک فرمول ساده

سال‌ها در کتاب‌های درسی می‌خواندیم که چشم قهوه‌ای «غالب» و چشم آبی «مغلوب» است. اما علم مدرن ثابت کرده که موضوع بسیار پیچیده‌تر است. رنگ چشم حاصل همکاری ده‌ها ژن مختلف است، نه فقط یکی! به همین دلیل است که گاهی از دو والد با چشمان آبی، فرزندی با چشمان قهوه‌ای متولد می‌شود.

در این میان، دو ژن نقش کلیدی دارند:

• ژن OCA۲OCA۲: که مسئول حدود ۷۵% از تفاوت‌های رنگ چشم است و تولید ملانین را مدیریت می‌کند.
• ژن HERC۲HERC۲: که مانند یک کلید، فعالیت ژن قبلی را کم یا زیاد می‌کند.

برای اینکه فردی چشم‌سبز شود، باید ترکیب بسیار دقیق و نادری از این ژن‌ها را به ارث ببرد؛ نه آنقدر ملانین زیاد که چشم قهوه‌ای شود و نه آنقدر کم که به آبی متمایل گردد.

۳. فراوانی در جهان؛ از اقلیت مطلق تا اکثریت نسبی

اگرچه در مقیاس جهانی تنها ۲% مردم چشم‌سبز هستند، اما این آمار در نقاط مختلف دنیا تغییر می‌کند. برای مثال در ایالات متحده، حدود ۹% از جمعیت چشمان سبز دارند. با این حال، در اکثر نژادها و کشورها، این رنگ همچنان یکی از نادرترین پدیده‌های انسانی به شمار می‌رود. (لازم به ذکر است که رنگ‌های متمایل به قرمز یا بنفش در افراد مبتلا به آلبینیسم، به دلیل دیده شدن رگ‌های خونی است و در این دسته‌بندی قرار نمی‌گیرد).
۴. عنبیه؛ اثر انگشتی که تکرار نمی‌شود

جالب است بدانید که رنگ چشم شما تنها به ژن‌ها بستگی ندارد. عوامل محیطی و نحوه رشد در دوران جنینی باعث می‌شود که الگوی خطوط، سایه‌ها و لکه‌های روی عنبیه هر فرد کاملاً منحصربه‌فرد باشد. حتی دوقلوهای همسان که DNADNA کاملاً مشابهی دارند، الگوی عنبیه متفاوتی دارند. به همین دلیل است که اسکن عنبیه یکی از دقیق‌ترین ابزارهای تشخیص هویت در جهان است.

نتیجه‌گیری:

چشم سبز، بیش از آنکه یک رنگ ساده باشد، یک تعادل ظریف بین فیزیک نور و مهندسی ژنتیک است. اگر شما هم جزو این ۲ درصد هستید، بدانید که چشمان شما حاصل یکی از خاص‌ترین اتفاقات بیولوژیکی در تاریخ تکامل انسان است.

کد خبر 1037544

• وضعیت خانه آیت‌الله مجتبی خامنه‌ای | کاش من این ماجرا را هرگز تعریف نمی‌کردم

• مهاجرانی: برگردم ایران پاکبان می‌شوم + ویدئو

• راز خیره‌کننده ۲ درصد از مردم جهان | چرا چشم سبز این‌قدر کمیاب است؟

• از پیروزی غیرواقعی تا عصبانیت واقعی | در دل آتش‌بس، نبرد تمام‌عیار در حوزه رسانه به‌شدت ادامه دارد

• راز بی‌حالی همیشگی | چرا با وجود خواب کافی هنوز خسته‌ایم؟

• ثبت شکایت ایرانیان از آمریکا / خبر خوب در روزهای بد جنگ

• مهمات آکبند آمریکایی گیر سپاه افتاد + تصاویر | ضربه به گروهک‌های تروریستی ضدانقلاب در شمال عراق

• سی‌ان‌ان: با این کار دیگر کسی جرات حمله به ایران را نخواهد داشت

• چرا پسرتان که ۳۵ سالگی را رد کرده هنوز راضی به ازدواج نیست؟ ؛ انتخاب شخصی یا ترس پنهان ! | تمام کاری که از دست والدین برمی‌آید

• ناوگان آمریکا در نزدیکی ایران+ تصاویر | آبراهام لینکلن ۲۴۵ کیلومتر دورتر از سواحل!

• اظهارات تازه درباره مجروحیت رهبر انقلاب | حدود ساعت ۱۲ بود که آقا را به بیمارستان سینا آوردند | وزیر بهداشت خودش را با موتور به بیمارستان رساند

• اطلاعات فوق حساس در اختیار مأموران اطلاعاتی ایران! |‌ببینید

• اولین واکنش سردار آزمون به حذف از جام جهانی و لیست تیم ملی + تصاویر

• مهمات آکبند آمریکایی گیر سپاه افتاد + تصاویر | ضربه به گروهک‌های تروریستی ضدانقلاب در شمال عراق

• اطلاعات فوق حساس در اختیار مأموران اطلاعاتی ایران! |‌ببینید

• سی‌ان‌ان: با این کار دیگر کسی جرات حمله به ایران را نخواهد داشت

• ناوگان آمریکا در نزدیکی ایران+ تصاویر | آبراهام لینکلن ۲۴۵ کیلومتر دورتر از سواحل!

• فکر نمی‌کردم قدرت موشکی ایران این‌قدر زیاد باشد

• نحوه فرار عجیب ۳ بازیکن پرسپولیس از هتل برای رفتن به کنسرت خواننده لس‌آنجلسی +‌ویدئو

• این مورچه یک کالای قاچاق با قیمت نجومی است!

• جزئیات حمله موشکی ایران به ناوچه آمریکایی + ویدئو | محسن رضایی: آمریکا صدایش را درنمی‌آورد

• سرمربی رئال مادرید مشخص شد + عکس

• گردنبند خاص مجری معروف با طرح نقشه ایران سوژه شد! | تصاویر