در هفته‌های اخیر برخی بناهای تاریخی تهران در جنگ سوم تحمیلی، مورد اصابت موشک‌های دشمن قرار گرفت و متاسفانه به شماری از این بناها آسیب جدی وارد شد. آسیاب تاریخی کهک در محدوده محله مرزداران نیز یکی از همین ابنیه تاریخی بود. به همین بهانه به تاریخچه این آسیاب و نان گرده معروف آن پرداخته‌ایم.

همشهری آنلاین – حسن حسن‌زاده: پیش از حمله هوایی به تهران از آسیاب تاریخی کهک، تنوره و انبار نگهداری آرد در گذر تاریخ باقی مانده بود. همان آسیاب کاهگلی که هر وقت اهالی محله مرزداران گذرشان به خیابان شقایق می‌افتد با تماشای آن به دل تاریخ این محله سفر می‌کردند. به همان دورانی که پره‌های آسیاب با آب قنات‌ می‌چرخید و محلی‌ها با گندمی که زیر سنگ آسیاب آرد می‌شد نان می‌پختند.

آسیابی که طبق اعلام کمیته پیگیری خانه‌های تاریخی تهران در حملات هوایی دشمن آسیب دید، با نام بانویی نیکوکار پیوند خورده بود. مهرنوش خانم، واقف این آسیاب و خواهر لطفعلی‌خان فراش‌باشی، در حدود سال ۱۲۶۰ هجری قمری این آسیاب را وقف کرد تا درآمد آن صرف کمک به نیازمندان، اعم از سادات و غیرسادات، و همچنین برگزاری مراسم تعزیه سیدالشهدا(ع) شود.

این بنا از آسیاب‌های آبی تهران به شمار می‌رفت. هرچند برخی پیشینه آن را به دوره زندیه نسبت می‌دهند، اما سند وقفی موجود نشان می‌دهد که دست‌کم حدود دویست سال قدمت داشته است. آسیاب کهک تا دهه ۱۳۴۰ شمسی همچنان فعال بود و کشاورزان روستاها و آبادی‌های اطراف برای تبدیل گندم به آرد به آن مراجعه می‌کردند.

این آسیاب قدیمی تا دهه ۴۰ شمسی هم فعالیت می‌کرد و کشاورزان آبادی‌های اطراف، برای آرد کردن گندم سراغ این آسیاب می‌رفتند. فعالیت آسیاب کهک به آب قنات‌های طرشت و پونک وابسته بود؛ آبی که با ورود به حوضچه آسیاب، پره‌ها را به حرکت درمی‌آورد. با گسترش شهر و ساخت‌وسازهای جدید در محدوده شهرک غرب، مسیر این آب تغییر کرد و به مناطق تازه‌ساز انتقال یافت. در نتیجه، منبع اصلی حیات آسیاب از بین رفت و فعالیت آن پایان یافت.

با وجود گذشت بیش از شصت سال از خاموشی آسیاب کهک، هنوز بسیاری از ساکنان قدیمی مرزداران طعم نان «گرده» را به یاد دارند؛ نانی که با آرد این آسیاب تهیه می‌شد و در میان مردم محبوب بود.

کد خبر 1029065

• تخریب آسیاب کهک در جنگ تحمیلی سوم

• هفته دیگر جنگ آغاز می شود + ویدئو | پیش بینی خوش‌چشم درباره وضعیت جنگی

• تعویض رایگان موتور کولر تهرانی‌ها برای کاهش مصرف برق آغاز شد؛ وزارت نیرو جزئیات تعویض رایگان موتور کولرها را اعلام کرد

• نتانیاهو برای ایران برنامه دارد | چرخش مهم در پاسخ نتانیاهو؛ امید او به توافق نشان دهنده چیست؟

• اگر خورشید ناگهان خاموش شود، چه بر سر زمین می‌آید؟

• جزئیات مهم از پیش‌شرط‌های ایران و خطوط قرمز مذاکره با آمریکا

• واکنش رسمی فرانسه به تهدید قاطع و فوری ایران درباره حضور ناو این کشور در خلیج فارس

• معاون رئیس‌جمهور: حتی در شرایط جنگی بستن اینترنت راهکار درستی نیست | ببینید

• تهدید ترامپ به اقدامات «بسیار شدیدتر» علیه ایران | احتمال بازگشت به جنگ در تنگه هرمز

• اسرائیل قانونی بسیار خطرناک را تصویب کرد + جزئیات

• عصبانیت ترامپ از یک درخواست ایران در آخرین پاسخ؛ دلیل عصبانت او چه ود؟ | گزارش آسوشیتدپرس

• شگفت‌زده خواهند شد | توئیت جدید قالیباف درباره جنگ‌

• پژو ۸۰۰۸ ؛ پرچمدار جدید پژو را ببینید + عکس | شیر فرانسوی پژو را نجات می‌دهد؟

• کشتی غرق‌شده و موش‌های مرده ۶۰۰ ساله | عکس

• چای سیاه با فشار خون چه می‌کند؟ + نحوه مصرف

• پایگاه «آمریکایی-اسرائیلی» در غرب عراق همچنان پابرجاست و به عراقی‌ها اجازه نزدیک شدن به آن را نمی‌دهند!

• بهترین نوع نان برای کبد چرب چیست؟ ؛ گزینه‌های سالمی که باید بشناسید

• حفر کانال توسط عمان برای جایگزینی هرمز+ عکس؛ موضوع جدی است؟

• آسیاب گیلاسی کجا بود؟

• آسیاب اناری وقف فقرا بود

• پرسه در خـاطرات کوچه سرآسیاب